Bazen herşeyden kaçmak istersiniz, herşeyden ve herkesten kaçıp kurtulmak..İşte o zaman gideceğiniz hem çok yakın, hem çok uzak bir yer; Trilye... Bursa’nın Mudanya İlçesine bağlı bu  şirin kasaba 1330 ‘larda Bizans İmparatorluğu’ndan, Osmanlı egemenliğine geçmiş; 1900’lü  yıllarının başında Mahmut Şevket Paşa adını almış ancak 1924 yılında Mübadele  sonrası Girit ve Selanik göçmenlerinin kasabaya yerleştirilmesi sonrasında, lezzetiyle ün salan  zeytinleri nedeniyle “Zeytinbağı” adını almıştır.  Almıştır almasına ama herkes bu kasabayı Trilye olarak bilir. Kaynaklara bakıldığında Trilye’nın  adını almasının 3 hikayesi olduğu görülür.

Cenevizliler zamanında Sivzi, Trilye ve Kapanca’da üç koya sürekli saldıran korsanlarla baş edemeyeceğini anlayan köylüler toplanırlar ve üç köyün toplanmasıyla Trilye oluşur. M.S. 3.yy. sonlarında Hıristiyan din adamları İznik’te toplanmışlar, İznik Konsülü sonrasında din adamları arasında yorum farkları ortaya çıkmış.Başpiskoposla anlaşamayan 3 papaz aforoz edilmişler. Papazlar Trilye’nin bulunduğu yere gelmişler. Yerleşime Yunanca, Üçpapaz anlamına gelen Trilya adı verilmiş. Latince’de ise Trilya “ Kırmızı Balık –Barbun” anlamına gelmekte. Dere ağzında bol miktarda barbun balığı bulunduğundan ismini buradan aldığı rivayet edilir. Bu balıklar öylesine lezzetliymiş ki zamanında  Doğu Roma İmparatorlarına bile buradan  balık gönderilirmiş. Birinci derecede sit alanı olan kasabada aradığınız huzur daracık sokaklarında dolaşırken sizi bulacak. Kiliseler, bitişik nizam ahşap evler ile  en çok iki ve üç katlı kerpiç, kagir, ahşap cumbalı, çıkmalı evler Türk tarzının yanı sıra,  Bizans ve Rum mimari örneklerini yansıtıyor. Oda ve pencere önlerindeki aydınlıkları, giriş katlarında taşlık, ocak, zeytin mahzeni bulunan evlerin zemin katları serin oluşu ile ev halkının yazın tercih ettiği yerler olurken, ikinci katlar ipek böcekçiliği için açık tavanlı, üçüncü katlar ise yüksek tavanlı inşa edilmiş.

Sokaklara attıkları sedirlere oturup el işi yapan  yaşlı teyzeler sizi gülümseyerek selamlar ve hemen ardından sorarlar; “Nereden geldiniz güzel evladım” diye.. Sokakları arşınlarken  kasabada eskiden  tam 7 kilise olduğunu ancak  geriye  3 kilise kaldığını da öğrenirsiniz teyzelerden... Bir tanesi  Fatih Cami adıyla ibadete açılmış,  biri şimdilerde özel mülk olan  Dündar Evi olarak bilinen Yuannes Kilisesi ve dünyada duvarlarına fresk yapılmış  ilk kilise olduğu söylenen  Resimli Kilise kalmış... 1909 yılında inşa edilen Taş Mektep adlı yapı, 1988 yılına kadar ilkokul olarak hizmet verdiyse de emekliye ayırmış kendini bakımsızlıktan.. Uludağ Üniversitesi restarosyonunu tamamlar tamamlamaz  Meslek Yüksek Okulu olarak hizmet vereceği söylentiler arasında... Yorulmaya başlayıp, bir soluklanalım artık dediğinizde Kasaba Meydanı’ndaki asırlık çınarın altındaki Kahve soluklanmanız için sizi bekler, eğer sabah saatleri ise sadece sabahları açık olan Meydan’da bulunan  180 yıllık simit fırınından da simidinizi alır, bir çay içer kendinize gelirsiniz...

Bir de Çamlı Kahve’si vardır Trilye’nin.. Kasabaya kuşbakışı bakmak istiyorsanız Çamlı Kahve’de sade bir  Türk kahvesi yanında da cevizli lokum yemeden dönülmemelidir. Ama aldanmayın, bu cevizli lokum tatlı değil yöreye özgü bir börek çeşididir. Akşamları bir başka keyifli olur Trilye...  Limanın önündeki balıkçı lokantaları  sizi benzersiz bir lezzet sofrasına buyur ederler.. Mevsimlerden yaz ise, püfür püfür esen rüzgarda keyifle yenilen bir yemekten daha güzel ne olabilir diye sorar insan kendine.. 

Trilye zeytiniyle ve zeytinyağıyla ünlüdür ünlü olmasına ama şaraplarını da unutmamak gerekir. Kasaba meydanına giden yol üzerinde  bulunan Baküs Şarapçılık’tan şarap tadımı yapmadan, organik reçeller, taş baskı zeytinyağı, ev yapımı mum, nazar boncuklu sabun‘lar yapan Şeker Hanım’a uğramadan bu kasabadan ayrılmayın..

Yaprak Korkmaz